De Pers over Mooie Anna

 

DE GROTE LIEFDE VAN ANNA VERTELT ALLES MÉÉ!

Mooie Anna heeft een verhaal te vertellen. Een levensverhaal. Uitzonderlijk vanwege bepaalde feiten. Universeel in zijn voor- en tegenspoed. Waarom je ernaar zou willen luisteren? Omdat Anna je méér wil laten zien (of horen) dan gewoonlijk. Dat laatste met name ook uitgedrukt door het decor: een grote spiegelwand laat je steeds ook de 'achterkant' zien. Functioneel is dat niet, maar als gebaar van totale openheid mag het zeker tellen. En visueel is het aantrekkelijk, er valt twee keer zoveel (en méér, en vanuit een andere hoek) te zien in die o zo sobere wereld van mooie Anna, een Zeeuwse kruideniersdochter. Uitzonderlijk in Anna's leven is, dat zij dertien lange jaren wacht om haar grote liefde de hare te kunnen noemen. Een rijke boerenzoon, jachtbuit van pronte boerendochters met gouden oorijzers, onbereikbaar volgens iedereen. Maar zij wacht en laat er andere vrijers voor staan. Wacht smachtend. Dat een vrouw (en zeker een uit die dagen van 'bid en werk') zonder terughouding (maar wel in poëtische bewoordingen) durft vertellen over haar verlangens, is een aanwijzing dat dit verhaal, het héle verhaal, alleen voor jouw oren bedoeld is. Daarna is er de twijfel. 'Noord' en 'Zuid' versmelten, en toch… Hoe kan het, dat een man die de aarde kan doen bloeien en vrucht kan doen dragen als geen ander, dat dié haar niet kan doen 'groeien'. Uiteindelijk wordt een 'ongelukkig kindje' geboren. Het wachten op hun deel van het geluk blijft ook daarna nog lang, tenslotte niet helemaal vergeefs. Over jaren van voorspoed, zo stelt mooie Anna vast, valt niet zoveel te vertellen. Maar er blijft genoeg rampspoed over, draaglijk en ondraaglijk, en Anna vertelt maar en vertelt maar. Tot in het diepst van het diepe, tot waar een ander zou breken en tot waar ook Anna het geloof in haar God en in haar dominee moet opgeven. Ze vertelt en vertelt, en toch wordt het nooit een monoloog. Want hij, haar grote liefde, is er altijd bij. En hij vertelt méé.

Anna is niet alleen in dat sobere decor, een kruidenierskast vóór die spiegelwand. Híj is er ook. In de persoon van een muzikant, een gitarist. Hij begeleidt haar poëtische liefdesverhaal (waarvan ook het Zeeuwse land zijn deel krijgt) met gracieus getokkel. Haar sombere momenten met een zwaarder en dieper ritme. Haar wanhoop met jammerende snaren. En zijn eigen verdriet uit hij met heftige uithalen, met onvervalste bluesakkoorden en soms met een rauw rockend, woordloos lied. Zijn muziek en zijn lichaamstaal spreken even duidelijk van wervelende liefde en van verlammende tegenslag als al háár woorden. Hij spreekt het verhaal méé. Maar hij spreekt ook zijn eigen verhaal. In duet. In muziek. Van het verhaal van Anna bestaan duizenden varianten. Ze zouden allemáál een plek op het podium verdienen. Of geen van alle? Eén ervan, als 'standbeeld' voor alle. Dat zeker. Het zijn in 'Mooie Anna' tenslotte niet de woorden die beklijven, maar wel de vorm. De lichaamstaal, van Ilse Uitterlinden maar vooral die van Wiek Hijmans. De visuele effecten (er zijn er vele, werkzame en minder werkzame). En dan vooral de muziek. Goede keuze, sterk effect. Een standbeeld.

PZC, Willem Nijssen, 05 november 2010

 

EEN MOOIE ZEEUWSE FAMILIEGESCHIEDENIS

Ze had een huid die zuidelijk was, lange donkere haren. Ze was mooi, zegt ze, toen ze nog in de winkel stond, in het Zeeland van begin vorige eeuw tussen de Krabbenkreek en de Oosterschelde. Ook al was ze 'maar' een kruideniersdochter, ze had iedereen kunnen krijgen, roept ze boos aan het slot, na zeven kwartier monoloog. Maar Mooie Anna viel voor de zwijgzame boerenzoon, een noordelijk type, die naar graan en vruchtbare akkers rook. Een onmogelijke liefde, omdat de rijkste boeren uit Stalland nooit toestemming zouden geven voor een huwelijk met een meisje dat zout afwoog, suiker en karmijn.

De Vlaamse actrice Ilse Uitterlinden verschilt uiterlijk sterk van de vrouw die ze speelt in Mooie Anna, een Zeeuwse Fado, de nieuwe muziektheatermonoloog van Theaterproductiehuis Zeelandia. Ze is blank en rossig, eerder doorschijnend dan zuidelijk. Maar vanbinnen vereenzelvigt ze zich volledig met de middenstandsdochter, die de liefde van haar leven vervuld ziet, maar ook rampspoed te verduren krijgt: vernederende blikken van andere boerenvrouwen, een weinig vruchtbare baarmoeder, een ongelukkig kind, een zelfdoding en het verlies van haar zoon bij de watersnood.

De in Zeeland geboren schrijfster Marjolein Bierens schreef voor Zeelandia een nieuwe toneeltekst, gebaseerd op geschiedenissen in haar eigen familie. De gloedvolle maar (te) lange tekst ademt in alles het Zeeuwse zout van mosselbanken, het zwijgende verdriet achter stugge onverzettelijkheid en het ontzag voor Gods Schepping en de Dag des Heren.

Uitterlinden weet er goed raad mee. Ze begint blijmoedig over de dertien jaar die ze op haar huwelijksnacht heeft gewacht. Langzaam klinkt steeds meer woede door, jegens haar schoonfamilie, haar lege baarmoeder en haar man, die haar na de zoveelste slechte oogst alleen achterliet.

Die boerenzoon is ook op toneel aanwezig, zwijgend in de persoon van gitarist Wiek Hijmans. Af en toe laat hij zijn elektrische gitaar kermen, alsof het onuitgesproken verdriet een weg zoekt. Echt op dreef komt de ervaren Hijmans niet, daarvoor is zijn spel te zeer ingekapseld in de klassiek ogende voorstelling. Maar de onverwachte combinatie van een elektrische gitaar en een familiegeschiedenis uit de vorige eeuw werkt wel.

De jonge regisseuse Annechien Koerselman had nog iets vrijer met de monoloog om mogen gaan. Nu plaatst ze Uitterlinden in een fraai, maar strak decor - een kruidenierskast met een bovenplaat vol zand. Daarop worden beelden geprojecteerd van wuivend graan en kolkend water. Met beeldregie had Koerselman meer kunnen doen. Maar de momenten waarop de actrice met de zandkorrels speelt zijn een prachtige illustratie van het feit dat de historische watersnoodramp alle standverschillen voor één keer wegvaagde. Een moment waarop Mooie Anna haar leven lang heeft gewacht.

De Volkskrant, Annette Embrechts, 8 november 2010

 

MOOIE ANNA: EEN AANWINST IN HET ZEELANDIA REPERTOIRE

Mooi is Anna! Ilse Uitterlinden stráált. Met haar ogen, haar mond, haar huid, met alles wat ze heeft. Ze is jong en ze is verliefd. Niet een beetje verliefd, maar ontzettend verliefd. En ze wil niets liever dan haar liefde beleven. Maar ze is boven haar stand verliefd geworden. En de boerenzoon, die onderwerp is van haar liefde, laat haar wachten. Liggen in het graan, ja, dat mag. Liggen waar niemand hen vermoedt. Luisterend naar elkaars hartenklop. Liggen op het land dat van hem is. Dertien jaar laat hij haar wachten, omdat ze ‘recht heeft op een huwelijksnacht’. Anna zindert, haar verlangens maken haar haast gek, terwijl ze suiker afmeet en kachelpoets verkoopt in haar kruidenierswinkeltje.

Marjolein Bierens heeft in krachtige beeldende taal een toneelstuk vol tegenstellingen geschreven. De boerenzoon en het kruideniersmeisje. Het water en het land. Puur geluk en verscheurend verdriet. Binnen en buiten. Hoop en wanhoop. Universele elementen, maar Mooie Anna is toch onmiskenbaar een Zeeuws stuk. De boerenmutsen, de zuinigheid, het strenge geloof, de mosselvissers en natuurlijk de Watersnoodramp. Mooie Anna is op een organische wijze uit Zeeland geboren. Bovendien speelt het zich af in een buitengewoon en een functioneel decor, dat op unieke wijze mee beweegt met de ontwikkelingen in het stuk.

Naast Ilse Uitterlinden staat gitarist Wiek Hijmans. Hij reageert, reclameert, ondersteunt en becommentarieert haar woorden en gevoelens met zijn gitaarspel. Hijmans en Uitterlinden smelten samen als een twee-eenheid: Anna en haar boerenzoon. Verliefd is ze, trots en wanhopig. En uitzinnig blij als hij haar uiteindelijk huwt. Extatisch viert ze de liefde, haar liefde. Die blijdschap laat Anna zich afnemen door de onuitgesproken commentaren van zijn familie en de dorpelingen. Ilse Uitterlinden wordt oud voor mijn ogen. Ze lijdt. Niet alleen aan de commentaren, maar ook aan de vermeende ‘dorheid van haar schoot’. Ze schakelt de maagd Maria in om te krijgen wat ze hebben wil. Maria die geen deel uitmaakt van haar eigen kerk. Ondeugd dus, en Ilse Uitterlinden kan heel ondeugend kijken. Anna is vastbesloten te krijgen wat ze hebben wil. Haar gedeeltelijk Spaanse bloed geeft haar kracht en de koppigheid heeft ze van haar Zeeuwse voorouders.

Mooie Anna. Zeeland heeft er weer een prachtig toneelstuk bij. Een stuk dat op originele wijze getuigt over het verleden, over de aard en daadkracht van de Zeeuwen. Ontroerend en herkenbaar.

http://www.marjonsarneel.nl/onderdelen/ activiteiten/toneelrecensies/

zeelandia_mooie_anna.html Marjon Sarneel, 05 november 2010

 

Is het een monoloog of een dialoog van tekst en gitaarspel? In elk geval is het de muziektheatervoorstelling Mooie Anna, die afgelopen avond in theater De Mythe in Goes in première ging. Een fraaie productie - geschreven door Marjolein Bierens (Ik Zeeuws Meisje) en geregisseerd door Annechien Koerselman (Amanda) - vertelt het smartelijke levensverhaal van een Zeeuwse kruideniersdochter die ondanks het standsverschil trouwt met een rijke boerenzoon.De voorstelling draagt onmiskenbaar de signatuur van Theaterproductiehuis Zeelandia: veel (misschien wel té veel) tekst, spaarzame actie, doordachte enscenering, duidelijk Zeeuwse thematiek. Ilse Uitterlinden - we kennen haar onder meer van Kwartet, waarmee het Zeeland Nazomerfestival in 2008 opende - speelt sterk, maar verrassend is vooral de inbreng van de uit Zeeland afkomstige gitarist Wiek Hijmans. Hij zorgt voor tegenspel, niet in woorden maar in muzieknoten. De Zeeuwse fado die hij componeerde en die uitstekend gedoseerd met de tekst wordt verweven, geeft de voorstelling een extra dimensie. Van groot belang is ook het uitgekiende decorontwerp van Yvon Muller. Het gebruik van spiegels biedt de toeschouwer meerdere perspectieven. Bovendien zorgt de demontage van het decor voor de apotheose van Mooie Anna.

Cultura Zeelandica, Rolf Bosboom, 05 november 2010

 

"'Voorbeschouwingen Mooie Anna'"

Mooie Anna gaat keihard voor de liefde

Het levensverhaal van ‘Mooie Anna’, de nieuwste voorstelling van Theaterproductiehuis Zeelandia, kent veel liefde én rampspoed. ‘Een Zeeuwse fado’ luidt de ondertitel. Het stuk gaat donderdag in De Mythe in Goes in première. Een gesprek met de makers tijdens het repetitieproces.

,,Ik was op school heel slecht in dansjes instuderen’’, grinnikt Wiek Hijmans verontschuldigend als regisseur Annechien Koerselman hem een erotisch geladen mise-en-scène laat overdoen. Hijmans heeft niet alleen als componist/gitarist een belangrijk aandeel in de voorstelling, hij geeft ook gestalte aan ‘de boerenzoon’, de man die in het leven van Anna een belangrijke rol speelt. Hij is niet opgeleid als acteur, maar leverde als uitvoerend musicus al veel vaker een aandeel in theatervoorstellingen. ,,Ik beweer niet dat ik op het punt van acteren de gêne voorbij ben, maar ik durf er nu wel mijn kracht in te zoeken. Een voorwaarde voor mij is dat de mensen met wie ik de voorstelling mag maken mij het vertrouwen geven dat het goed komt.’’

Op dat vertrouwen kan hij in dit geval rekenen. ,,Ik ben heel blij met de inbreng van Wiek. Door hem als gitarist de rol van de man te laten vertolken ontstaat er een mooie dialoog. In feite is het muziektheater geworden. Je kunt het geen monoloog meer noemen’’, zegt Koerselman.

,,Ik heb veel steun aan Wiek. Dit is echt heel wat anders dan in je eentje op de speelvloer staan. Hoewel hij geen tekst heeft, voelt het toch als een dialoog’’, constateert hoofdrolspeelster Ilse Uitterlinden.

Marjolein Bierens schreef het script voor ‘Mooie Anna’. Zij baseerde zich op verhalen van voorouders en kennissen op Tholen. De tekst is een samenvoeging van meerdere verhaallijnen: over de dochter van de kruidenier die lang op haar huwelijk moest wachten en over een oom die zich had opgehangen toen hij na een slechte oogst het goud van zijn dochters moest verkopen.

Bij de eerste lezing van het stuk viel het Koerselman op dat zij als enige van de cast af en toe smakelijk moest lachen. Zij schrijft het toe aan haar relativeringsvermogen dat zij tussen alle rampspoed ook de humor herkent. ,,Bovendien houd ik van mensen die zich er niet zomaar onder laten krijgen, maar ondanks tegenslag blijven doorzetten. Dat geldt ook voor Anna. Zij gaat niet in haar leven hangen. Ondanks veel tegenslag biedt haar verhaal dan ook veel humor’’, aldus de regisseur

Vormgeefster Yvon Muller met wie zij vaak samenwerkt, vroeg zich wel af of één iemand in zijn leven wel zoveel rampspoed kan beleven. ,,Ach, al die gebeurtenissen zijn verspreid over minstens 70 jaar’’, relativeert Koerselman. Wat haar betreft biedt dit levensverhaal in de eerste plaats een ode aan de liefde. Ilse Uitterlinden valt de regisseur daar direct in bij: ,,Mooie Anna gaat keihard voor de liefde met alles erop en eraan. Alle humor en gekte. Dat spreekt mij zeer aan. Ik ga zelf ook wel voor de pathétique.’’ De actrice begrijpt haar rolfiguur dus wel in haar keus voor de boerenzoon, ondanks het enorme geduld dat ze daarbij moet opbrengen. Een andere aanbidder maakt geen kans, omdat…de ladder onder mij niet onbeweeglijk was als hij in de winkel kwam, mijn handen niet beefden als ik de suiker afwoog, de weegschaal in zijn nabijheid niet grillig was. Er in mij helemaal niets bewoog als ik in bed aan zijn lippen dacht.

Koerselman regisseert graag vanuit een ‘prettig kader’, zoals zij het zelf omschrijft. Zij doelt op de vormgeving die Yvon Muller creëert. Voor ‘Mooie Anna’ maakte Muller een boeiend transparant toneelbeeld met behulp van een langwerpige tafel (toonbank), wit zand, stopflessen, projectie, een spiegelwand en reflectie. Het roept een mix aan beelden van buiten- en binnenwereld op. Het decor kan zowel in een grote zaal als De Mythe in Goes als in de kleinere Zeeuwse dorpshuizen tot zijn recht komen. ,,Bovendien krijg ik nu het changement dat ik er dit keer zo graag in wilde hebben. Het decor is zo bedacht dat het in duigen kan vallen’’, vertelt Muller. ,,Bij ons gaat het meestal stuk aan het einde’’, lacht Koerselman. ,,Bij Amanda, de monoloog die ik eerder voor Zeelandia regisseerde, was mijn familie dan ook verbaasd dat alles zo netjes heel bleef.’’

Dan pakt zij de draad van de repetitie weer snel op en ‘jaagt’ actrice en gitarist de speelvloer op. Die erotisch geladen mise-en-scène moet nog een keer over. ,,Jezus, dit lijkt op theater. Je doet één keer iets en dan moet je het in eens dertig keer doen’’, zegt Hijmans. Iedereen lacht. ,,Fijn, het sap en het plezier moet erin zitten voor een goed repetitieproces’’, vindt Uitterlinden.

Mooie Anna, donderdag 4 november, Theater De Mythe, Goes, 20.00 uur. Daarna  toernee tot en met 14 december door Zeeland en daarbuiten. Meer informatie: www.theaterzeelandia.nl

PZC, Ali Pankow, 01 november 2010

Zeeuwse fado over het leven van een moedige vrouw!

Het verhaal over 'Mooie Anna' mag dan klassiek zijn, de uitvoering is dat geenzins. De poëtische tekst van de in Zeeland opgegroeide Marjolein Bierens, krijgt op het podium tegenwicht van de electrische gitaar van muzikant Wiek Hijmans. Ook wordt er gebruik gemaakt van moderne technieken. Op papier lijkt het misschien een merkwaardige combinatie, maar op het podium valt alles op zijn plaats, zeggen de betrokkenen. "Het stuk was aanvankelijk een dialoog tussen een man en een vrouw, maar het eerste personage kwam niet goed uit de verf, legt regisseuse Annechien Koerselman uit.

Dramaturg Alex Mallems en Bierens opperden daarom het idee om "zijn" tekst om te zetten in muziek en vroegen componist Hijmans. "Toen ik de tekst voor het eerst las, leek die weinig ruimte te bieden voor muziek. Het was al één grote fado op zich", lacht hij. Hijmans sloeg aan het componeren en vond via een "intuïtief" proces de juiste vorm. Tijdens de eerste repetitie bleek dat het werkte, al werd er tot vorige week onder leiding van Koerselman aan de samenwerking tussen Hijmans en Uitterlinden geschaafd.

Op toneel speelt Hijmans de man van de Vlaamse actrice Ilse Uitterlinden, die 'Mooie Anna' vertolkt. Haar poëtische monoloog krijgt tegenwicht van de electrische gitaar. Zo ontstond er, om met Theaterproductiehuis Zeelandia's woorden te spreken, een Zeeuwse Fado. "Het was de vraag hoe het zich zou ontwikkelen, maar we hebben gekeken waar muziek nodig was", zegt Koerselman. "Nu is het een dynamisch geheel geworden. De muziek is niet het behang, zoals je dat in andere voorstellingen wel eens ziet.". Uitterlinden knikt instemmend. "Het stuk zit zo in elkaar, dat de muziek het rijker maakt. De Muziek heft de teksten op." Hijmans zegt dat dat ook de verdienste is van de regisseuse. "Wij hadden die derde stem nodig die de effecten van ons spel beoordeelde en becommentarieerde. Als mensen niet gewend zijn om met muziek te werken, dan lukt het niet.

De muziek en de woorden wisselen elkaar af in het stuk, maar komen één keer samen in een lied. "En door de poëtische tekst komt dat zo natuurlijk dat het lijkt alsof daarvoor en daarna", zegt de actrice. "Soms zie je stukken waar de ingrediënten wel kloppen, maar de mix niet. Bij ons is dat niet het geval", aldus Koerselman. We zitten met z'n allen op hetzelfde niveau. Ik had vooraf niet verwacht dat het zo goed zou uitpakken. Wij leveren hiermee het bewijs dat er ontzettend mooie dingen worden gemaakt", gaat de regisseuse zijdelings in op de door het kabinet aangekondigde bezuinigingen op cultuur.

Het verhaal draait om de kruideniersdochter 'Mooie Anna' die het klassenverschil op Tholen aan het begin van de 20e eeuw overwint en trouwt met een rijke boerenzoon. Haar leven verloopt echter niet op rolletjes. Haar dochters vertrekken op een gegeven moment naar Amerika en Anna overleeft zowel de grote armoede aan het begin van de 20e eeuw als de Watersnoodramp. "Als je de tekst leest, denk je niet dat iemand zo veel kan meemaken in één leven, maar het verhaal is zo opgeschreven, dat je erin meegaat en het allemaal gelooft", aldus Uitterlinden. "Anna is een vrouw uit een gesloten gelovige gemeenschap, maar ze durft toch buiten de klassieke lijntjes te lopen. Het is een moedige vrouw. Dat maakt haar zo boeiend".

Hoewel het zich in Zeeland aan het begin van de 20e eeuw afspeelt, heb je volgens de regisseuse "geen moment de gedachte dat dat het geval is. "Mensen die Zeeland kennen, zullen er ongetwijfeld veel bekends in tegenkomen. Maar het gaat over universele thema's. Het is een ode aan het leven en de liefde.

De Zeeuwse Fado 'Mooie Anna' gaat donderdag in première in Theater de Mythe in Goes. Daarna speelt het tot en met 14 december in theaters in Zeeland en in Amsterdam, Den Haag en Brussel. Voor meer informatie: www.theaterzeelandia.nl

De Middelburgse Bode, Eugène de Kok, 03 november 2010

naar boven




© 2009 design by ECDsign